ГалоўнаяНавіныПраект "Газетная эпоха: старонкі часу"
Канферэнцыя “Бібліятэчныя фонды: праблемы і рашэнні”
Скот Кэрал: Лічу сябе вечным студэнтам

Сцэна новага свету

Сцэна новага свету
Іншыя навіны

Культурнае жыццё на старонках беларускіх газет 1918–1919 гг. Сумесны праект “СБ” і Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

Любыя сацыяльныя перамены непазбежна цягнуць за сабой сур'ёзную карэкціроўку культурнага ландшафту. Як гэта выглядала ў беларускай інтэрпрэтацыі? Вось невялікі зрэз культурнай гісторыі, запазычанай з найбагацейшай крыніцы інфармацыі, – беларускіх газет 1918–1919 гадоў.

Чытацкая канферэнцыя

Перформанс перамен

У папярэднія эпохі менавіта тэатр станавіўся адным з “найгалоўных” рэвалюцыйных мастацтваў. Можа быць, таму што ўсякая рэвалюцыйная эпоха і сама рэвалюцыя ў першую чаргу – заўсёды трохі прадстаўленне, перформанс. Бурны пачатак ХХ стагоддзя – калі рэальнае жыццё пачынала выглядаць як тэатр, а тэатр станавіўся самім жыццём – не выключэнне.

2.jpg“Беларускi тэатр. У «Беларускай хатцы» (Коньскi рынак) апошнiм часам часта адбываюцца беларускiя спэктаклi. Спэктаклi ставiць «Першае Т–во Беларускай драмы i камэдыi» пад кiраўнiцтвам i рэжысурай Ф.Ждановiча. На вялiкодным тыднi (па нов. стылю) гралiся: «Паўлiнка», «Мiхалка», «Пашылiся ў дурнi», «Хвароба ў добрым здароўi» — камедыя на 3 дзеi Галубка i «Цётка вiнавата» пераклад (?) Ф.Ждановiча. Апрач гэтаго маняцца паставiць: «Апошняе спатканне» Галубка, «Аза», «У бяздоннi» i т.д.».

Газета “Вольная Беларусь”, 7 красавіка 1918 года.

Аб'ява ў рубрыцы “Гарадское жыццё”. Гаворка ідзе пра Мінск.

“Театр и музыка.

Сегодня в воскресенье 4 мая в городском театре представлено будет «Ни минуты покоя» – пьеса в 3 д. соч. Мясницкого. Начало в 8 часов вечера”.

Газета “Бедняк”, № 174, 4 мая 1919 года.

* * *

“Красноармейский спектакль в Свирском клубе.

22 марта с.г. в Свирском клубе передвижной труппой Губвоенкома под режиссерством т. Любова была поставлена современная драма в 3-х действиях «Люди Огня и Железа» Зотова. Хотя сцена клуба очень примитивна, декорации бедны, но видно, что руководитель труппы лицо вполне компетентное. Драма заинтересовала т.т. красноармейцев. Характерно исполнение роли рабочего Григория Базорева, жена его Люба (Лесная) – слаба тоном, но игра хороша. Бесподобен в своей роли Цыркуль, Любов и Меркулий – Вольпорольский. Мать Григория, Рабская, характерно провела свою роль простой рабочей забитой женщины. Мастер Лялунов (Томаров) слишком комически выражался. Общее впечатление игры вполне хорошее. Видна спайка и старательность труппы. Красноармейцы слушали со вниманием, проявляя особый интерес к сильным моментам труппы.

3.jpg
Очень желательно побольше таких трупп и спектаклей. Этим просвещаются т.т. красноармейцы, приехавшие из деревни, и в них воспитывается революционный дух.

Красноармеец 2–го Запасного баталиона западной Стрелковой дивизии.

Э.М.Окунь”.

Газета “Красноармеец”, № 4, 29 сакавіка 1919 года.

* * *

Яшчэ адным культурным мэйнстрымам станавілася разняволеная народная творчасць.

“Беларускiя песьнi ў Варонежскiм сельскагаспадарчым iнстытуце.

З радасьцю прыходзiцца адзначаць паўсюднае прабуджэньня нацыянальнай сьвядомасьцi сярод беларускай iнтэлiгенцыi i цiкаўнасьць да беларускага руху ў прыяцельскiх расейскiх i ўкраiнскiх грамадзян. Гэта можна было прыкмецiць i ў далёкiм Варонежскiм сельскагаспадарчым iнстытуце на сьвяткаваньнi Тацянiнскага дня 25-га январа. У названай вышэйшай навучальнай школе налiчваецца каля траццацi студэнтаў–беларусаў. На вечарынцы, гдзе сабралася шмат народу (студэнтаў, прафэсароў i шмат староньнiх), былi мiж iншымi вершамi прадэклямованы «Родны край» Якуба Коласа i «Сiвер» Янкi Лучыны; хор прапеў беларускую народную песеньку «Чаму ж мне ня пець». Як дэклямацыя, так i сьпяваньне беларускiх рэчаў узбурылi стыхiйны iнтарэс у слухачоў. Некаторыя пасьля гаварылi, што яны i ня чулi, што беларусы маюць уласнае прыгожае пiсьменства i такiя пекныя харавыя песьнi, якiя ведае i пяе нават хор Славянскага.

Юзiк Тросько”.

Газета “Дзяннiца”, № 4, 8 лютага 1919 года.

Маюцца быць выдадзенымі

І галоўнае, вядома, – кнігі, чытанне. Гэта клопат найпершы.

“Об издательской деятельности Белорусского Научно–культурного Общества в Москве.

4.jpg...Новоорганизованное в Москве «Белорусское Научно–Культурное Общество», действующее в контакте с Белорусским Национальным Комиссариатом, идя навстречу требованию времени и желая всемерно содействовать стремлениям своего народа, в общем собрании своем, 20 октября 1918 г. постановило для достижения означенной цели усилить свою издательскую деятельность при содействии Белорусского Национального Комиссариата и Центрального Комиссариата по Просвещению.

Издательскую свою деятельность Общество имеет в виду развивать двумя путями: во–первых, Общество ставит своей задачей издание отдельных книг и брошюр, специально научного и популярного характера, что уже и начато совместно с Культурно–Просветительным Отделом Б.Н.К. изданием недавно выпущенной в свет лекции профессора М.К.Любавского, прочитанной в первом публичном собрании Общества, и составлением имеющего в недалеком будущем выйти в свет сборника статей по белорусоведению, составленного из лекций, читанных на курсах Белорусского Университета истекшим летом.

Для дальнейшей серии своих изданий Общество намечает целый ряд научных трудов, материалов и популярных работ, имеющих быть изданными в виде отдельных книг и брошюр. А именно:

1. Собрание материалов и исследований по этнографии Белоруссии, под редакцией хранителя отделения этнографии в Румянцевском музее Н.А.Янчука. Том рассчитан с иллюстрациями и нотами. В него войдут исключительно вновь собранные материалы из Могилевской, Гродненской, Минской, Смоленской и др. губерний по описанию быта, обычаев, по народной музыке и словесному творчеству.

2. Сборник белорусского народного поэтического творчества по источникам, опубликованным в разное время в польских, преимущественно заграничных изданиях...

3. Школьный сборник белорусских народных песен.

4. Альбом белорусских узоров, шитья и кружев.

5. Очерки новейшей белорусской литературы.

6. Переходя к основной и ближайшей задаче историко–общественной науки в области краеведения, следует отметить, что в этом случае сделано весьма мало и не всегда удовлетворительно в научном отношении. ...Однако на практике очень трудно выполнить все теоретические задания, положенные в основу организации новой школы. Особенно много препятствий встретит преподаватель, работающий в школах, расположенных на территории Белоруссии, области почти неизученной... Заполнение такого существенного пробела является очередной задачей Культурно–Просветительной деятельности Белорусского Комиссариата по Национальным Делам. В первую очередь необходимо составить школьное пособие, в котором были бы собраны существенные отрывки из главных источников. Такая историко–экономическая хрестоматия сразу позволит поставить краеведение в школе на вполне правильный путь. Школьное пособие, составленное из источников, должно заключать в себе и краткую характеристику того источника, отрывки из которого приведены в хрестоматии. В последнюю должны войти отрывки из летописи, хроник, разных историко–литературных произведений, юридических памятников, хозяйственных инвентарных книг...”

Газета “Дзяннiца”, № 3, 30 студзеня 1919 года.


* * *

“Литературный вагон Минского Губагентства.

Сегодня в первый раз отправляется на фронт Литературный вагон Минского Губагентства.

Товарищи красноармейцы и крестьяне, встречайте свой вагон! Запасайтесь литературой и газетами!..”

Газета “Бедняк”, № 174, 4 мая 1919 года.

Лакаматыў перамен упэўнена набіраў ход. І гэта была яшчэ толькі ўверцюра.

Аўтар публікацыі: Галіна Уліцёнак.

Крыніца: СБ – Беларусь сегодня

Чытайце таксама:


Каментарыі карыстальнікаў:

Каментаванне даступна толькі зарэгістраваным карыстальнікам

Навіны

50 гадоў Першамайскаму раёну!

26 Чэр 2019

Пастановай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР ад 25 чэрвеня 1969 года і рашэннем № 141 Мінскага гарадскога савета дэпутатаў ад 10 ліпеня 1969 года “Аб межах адміністрацыйна-тэрытарыяльных раёнаў горада Мінска” быў арганізаваны Першамайскі раён г.Мінска.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Прароцтвы Вераніцына

26 Чэр 2019

Паэма “Тарас на Парнасе” ўнікальная тым, што не толькі ў гісторыі беларускай літаратуры ХІХ ст. паказала селяніна-беларуса цалкам станоўчым героем, але яшчэ і таму, што зрабіла больш важнае, асабліва для нашага таталітарнага мінулага стагоддзя, адкрыццё.

Навіны бібліятэк

Напярэдадні 50-годдзя Першамайскага раёна ўзнагароды за прафесіяналізм уручылі супрацоўнікам бібліятэкі

25 Чэр 2019

24 чэрвеня прайшло ўрачыстае ўзнагароджанне супрацоўнікаў прадпрыемстваў і арганізацый Першамайскага раёна г. Мінска.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Пяць вершаў Адаму Міцкевічу

25 Чэр 2019

У Баранавічах у выдавецтве Алены Хахол выйшла з друку невялікая, але сімпатычная і арыгінальная кніжачка “Адам Міцкевіч”. Яна складаецца з пяці вершаў, прысвечаных Адаму Міцкевічу – класіку польскай і беларускай літаратуры. Аўтар вершаў – сябра Саюза беларускіх пісьменнікаў і настаўніца Таццяна Яцук, якая жыве ў Баранавічах.

Навіны бібліятэк

Адкрыты бясплатны доступ да рэсурсу Cochrane Library

24 Чэр 2019

Віртуальная чытальная зала Нацыянальнай бібліятэкі паведамляе, што на тэрыторыі Беларусі на працягу 2019 года для ўсіх арганізацый адкрыты бясплатны доступ да электроннага інфармацыйнага рэсурсу Cochrane Library.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Выйшла кніга, прысвечаная II Еўрапейскім гульням

23 Чэр 2019

Выдавецтва “Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі” падрыхтавала і выпусціла ў свет кнігу на беларускай і англійскай мовах “Спорт вышэйшых дасягненняў. ІІ Еўрапейскія гульні – свята міру, спорту, дружбы народаў Еўропы” ў серыі “Беларусь спартыўная”. Кніга атрымалася не проста цікавая, а ў многіх адносінах пазнавальная, з адмысловым высокамастацкім афармленнем.

Навіны бібліятэк

111