ГалоўнаяНавіныПраект "Газетная эпоха: старонкі часу"
Канферэнцыя “Бібліятэчныя фонды: праблемы і рашэнні”
Скот Кэрал: Лічу сябе вечным студэнтам

Сцэна новага свету

Сцэна новага свету
Іншыя навіны

Культурнае жыццё на старонках беларускіх газет 1918–1919 гг. Сумесны праект “СБ” і Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

Любыя сацыяльныя перамены непазбежна цягнуць за сабой сур'ёзную карэкціроўку культурнага ландшафту. Як гэта выглядала ў беларускай інтэрпрэтацыі? Вось невялікі зрэз культурнай гісторыі, запазычанай з найбагацейшай крыніцы інфармацыі, – беларускіх газет 1918–1919 гадоў.

Чытацкая канферэнцыя

Перформанс перамен

У папярэднія эпохі менавіта тэатр станавіўся адным з “найгалоўных” рэвалюцыйных мастацтваў. Можа быць, таму што ўсякая рэвалюцыйная эпоха і сама рэвалюцыя ў першую чаргу – заўсёды трохі прадстаўленне, перформанс. Бурны пачатак ХХ стагоддзя – калі рэальнае жыццё пачынала выглядаць як тэатр, а тэатр станавіўся самім жыццём – не выключэнне.

2.jpg“Беларускi тэатр. У «Беларускай хатцы» (Коньскi рынак) апошнiм часам часта адбываюцца беларускiя спэктаклi. Спэктаклi ставiць «Першае Т–во Беларускай драмы i камэдыi» пад кiраўнiцтвам i рэжысурай Ф.Ждановiча. На вялiкодным тыднi (па нов. стылю) гралiся: «Паўлiнка», «Мiхалка», «Пашылiся ў дурнi», «Хвароба ў добрым здароўi» — камедыя на 3 дзеi Галубка i «Цётка вiнавата» пераклад (?) Ф.Ждановiча. Апрач гэтаго маняцца паставiць: «Апошняе спатканне» Галубка, «Аза», «У бяздоннi» i т.д.».

Газета “Вольная Беларусь”, 7 красавіка 1918 года.

Аб'ява ў рубрыцы “Гарадское жыццё”. Гаворка ідзе пра Мінск.

“Театр и музыка.

Сегодня в воскресенье 4 мая в городском театре представлено будет «Ни минуты покоя» – пьеса в 3 д. соч. Мясницкого. Начало в 8 часов вечера”.

Газета “Бедняк”, № 174, 4 мая 1919 года.

* * *

“Красноармейский спектакль в Свирском клубе.

22 марта с.г. в Свирском клубе передвижной труппой Губвоенкома под режиссерством т. Любова была поставлена современная драма в 3-х действиях «Люди Огня и Железа» Зотова. Хотя сцена клуба очень примитивна, декорации бедны, но видно, что руководитель труппы лицо вполне компетентное. Драма заинтересовала т.т. красноармейцев. Характерно исполнение роли рабочего Григория Базорева, жена его Люба (Лесная) – слаба тоном, но игра хороша. Бесподобен в своей роли Цыркуль, Любов и Меркулий – Вольпорольский. Мать Григория, Рабская, характерно провела свою роль простой рабочей забитой женщины. Мастер Лялунов (Томаров) слишком комически выражался. Общее впечатление игры вполне хорошее. Видна спайка и старательность труппы. Красноармейцы слушали со вниманием, проявляя особый интерес к сильным моментам труппы.

3.jpg
Очень желательно побольше таких трупп и спектаклей. Этим просвещаются т.т. красноармейцы, приехавшие из деревни, и в них воспитывается революционный дух.

Красноармеец 2–го Запасного баталиона западной Стрелковой дивизии.

Э.М.Окунь”.

Газета “Красноармеец”, № 4, 29 сакавіка 1919 года.

* * *

Яшчэ адным культурным мэйнстрымам станавілася разняволеная народная творчасць.

“Беларускiя песьнi ў Варонежскiм сельскагаспадарчым iнстытуце.

З радасьцю прыходзiцца адзначаць паўсюднае прабуджэньня нацыянальнай сьвядомасьцi сярод беларускай iнтэлiгенцыi i цiкаўнасьць да беларускага руху ў прыяцельскiх расейскiх i ўкраiнскiх грамадзян. Гэта можна было прыкмецiць i ў далёкiм Варонежскiм сельскагаспадарчым iнстытуце на сьвяткаваньнi Тацянiнскага дня 25-га январа. У названай вышэйшай навучальнай школе налiчваецца каля траццацi студэнтаў–беларусаў. На вечарынцы, гдзе сабралася шмат народу (студэнтаў, прафэсароў i шмат староньнiх), былi мiж iншымi вершамi прадэклямованы «Родны край» Якуба Коласа i «Сiвер» Янкi Лучыны; хор прапеў беларускую народную песеньку «Чаму ж мне ня пець». Як дэклямацыя, так i сьпяваньне беларускiх рэчаў узбурылi стыхiйны iнтарэс у слухачоў. Некаторыя пасьля гаварылi, што яны i ня чулi, што беларусы маюць уласнае прыгожае пiсьменства i такiя пекныя харавыя песьнi, якiя ведае i пяе нават хор Славянскага.

Юзiк Тросько”.

Газета “Дзяннiца”, № 4, 8 лютага 1919 года.

Маюцца быць выдадзенымі

І галоўнае, вядома, – кнігі, чытанне. Гэта клопат найпершы.

“Об издательской деятельности Белорусского Научно–культурного Общества в Москве.

4.jpg...Новоорганизованное в Москве «Белорусское Научно–Культурное Общество», действующее в контакте с Белорусским Национальным Комиссариатом, идя навстречу требованию времени и желая всемерно содействовать стремлениям своего народа, в общем собрании своем, 20 октября 1918 г. постановило для достижения означенной цели усилить свою издательскую деятельность при содействии Белорусского Национального Комиссариата и Центрального Комиссариата по Просвещению.

Издательскую свою деятельность Общество имеет в виду развивать двумя путями: во–первых, Общество ставит своей задачей издание отдельных книг и брошюр, специально научного и популярного характера, что уже и начато совместно с Культурно–Просветительным Отделом Б.Н.К. изданием недавно выпущенной в свет лекции профессора М.К.Любавского, прочитанной в первом публичном собрании Общества, и составлением имеющего в недалеком будущем выйти в свет сборника статей по белорусоведению, составленного из лекций, читанных на курсах Белорусского Университета истекшим летом.

Для дальнейшей серии своих изданий Общество намечает целый ряд научных трудов, материалов и популярных работ, имеющих быть изданными в виде отдельных книг и брошюр. А именно:

1. Собрание материалов и исследований по этнографии Белоруссии, под редакцией хранителя отделения этнографии в Румянцевском музее Н.А.Янчука. Том рассчитан с иллюстрациями и нотами. В него войдут исключительно вновь собранные материалы из Могилевской, Гродненской, Минской, Смоленской и др. губерний по описанию быта, обычаев, по народной музыке и словесному творчеству.

2. Сборник белорусского народного поэтического творчества по источникам, опубликованным в разное время в польских, преимущественно заграничных изданиях...

3. Школьный сборник белорусских народных песен.

4. Альбом белорусских узоров, шитья и кружев.

5. Очерки новейшей белорусской литературы.

6. Переходя к основной и ближайшей задаче историко–общественной науки в области краеведения, следует отметить, что в этом случае сделано весьма мало и не всегда удовлетворительно в научном отношении. ...Однако на практике очень трудно выполнить все теоретические задания, положенные в основу организации новой школы. Особенно много препятствий встретит преподаватель, работающий в школах, расположенных на территории Белоруссии, области почти неизученной... Заполнение такого существенного пробела является очередной задачей Культурно–Просветительной деятельности Белорусского Комиссариата по Национальным Делам. В первую очередь необходимо составить школьное пособие, в котором были бы собраны существенные отрывки из главных источников. Такая историко–экономическая хрестоматия сразу позволит поставить краеведение в школе на вполне правильный путь. Школьное пособие, составленное из источников, должно заключать в себе и краткую характеристику того источника, отрывки из которого приведены в хрестоматии. В последнюю должны войти отрывки из летописи, хроник, разных историко–литературных произведений, юридических памятников, хозяйственных инвентарных книг...”

Газета “Дзяннiца”, № 3, 30 студзеня 1919 года.


* * *

“Литературный вагон Минского Губагентства.

Сегодня в первый раз отправляется на фронт Литературный вагон Минского Губагентства.

Товарищи красноармейцы и крестьяне, встречайте свой вагон! Запасайтесь литературой и газетами!..”

Газета “Бедняк”, № 174, 4 мая 1919 года.

Лакаматыў перамен упэўнена набіраў ход. І гэта была яшчэ толькі ўверцюра.

Аўтар публікацыі: Галіна Уліцёнак.

Крыніца: СБ – Беларусь сегодня

Чытайце таксама:


Каментарыі карыстальнікаў:

Каментаванне даступна толькі зарэгістраваным карыстальнікам

Навіны

Каб не стаць ныздарамі

16 Лют 2019

А я кажу вам, шо кaжон, хто гнiвайіцьця на свогo брaта напрaсно, той мaе йты пуд суд. А хто скaжэ на брaта свого “ныздaра”, тогo мaе суды'ты высoкый суд, а як хто скaжэ“бызрозyмный” – то мaе попaсты в огoнь пыкэ'лный. Гэта радкі з Евангелля, якое пераклаў на заходнепалескую гаворку навуковец і дыялектолаг Фёдар Клімчук, які пакінуў нас у мінулы кастрычнік. Зусім трохі не дажыўшы да прэзентацыі выдання, якая з аншлагам прайшла ў Мінску 23 студзеня.

Навіны бібліятэк

Родная мова – душа народа

15 Лют 2019

З 15 лютага па 17 сакавіка ў зале дакументаў міжнародных арганізацый (пам. 207g) адкрыта тэматычная выстаўка  “Родная мова – душа народа”, прысвечаная Міжнароднаму дню роднай мовы.

Кніжныя выстаўкі

Транспарт пад дзяржзамову

18 Лют 2019

Артыкул бібліятэкара з Навагрудка Фаіны Малюжэнец друкуецца ў газете “Культура” пад рубрыкай “Соцыум” невыпадкова. Піша яна, на жаль, не так часта, як нам хацелася б, але яе артыкулы заўжды вызначаюцца высокім напалам неабыякавасці да вырашэння прафесійных праблем. А праблемы – характэрныя ці не для кожнай раённай цэнтралізаванай бібліятэчнай сістэмы…

Навіны бібліятэк

“Сумуем па сваіх Пенелопах”: беларускія класікі – каханым

14 Лют 2019

Пра што Максім Танк пісаў жонцы са штаб-кватэры ААН? Як Францішка Уршуля Радзівіл называла мужа? Хто быў галоўным чытачом Якуба Коласа? У Дзень усіх закаханых прапануем пазнаёміцца з лістамі вядомых беларускіх пісьменнікаў.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Падведзены вынікі рэспубліканскага конкурсу «Мастацтва кнігі»

14 Лют 2019

У апошнія дні работы ХХVІ Мінскай міжнароднай кніжнай выстаўкі былі падведзены вынікі рэспубліканскага конкурсу «Мастацтва кнігі». За галоўныя ўзнагароды ў 14 намінацыях пазмагаліся 158 выданняў ад 40 устаноў. У выніку галоўны прыз – у намінацыі «Трыумф» – атрымаў «Вялікі гістарычны атлас Беларусі», выпушчаны ў 4-х тамах «Белкартаграфіяй» Дзяржаўнага камітэта па маёмасці. І гэта нагода для гонару.

Навіны бібліятэк