ГалоўнаяНавіныНавіны бібліятэк
Чароўныя калядкі
"Золата", пра якое хочацца забыць

Што мусіў зрабіць Караткевіч

Што мусіў зрабіць Караткевіч
Іншыя навіны

50 гадоў Беларусь чытае “Каласы...”

karat-2-295x295.jpgСлынны раман “Каласы пад сярпом тваім” – знакавы і для самога пісьменніка, і для ўсіх беларусаў. Згодна з рэйтынгам чытачоў, гэта адзін з самых значных твораў у гісторыі айчыннай літаратуры (разам з “Новай зямлёй” Якуба Коласа і “Палескай хронікай” Івана Мележа). На выстаўцы, прымеркаванай да 50-годдзя выдання, якая днямі адкрылася ў Дзяржаўным музеі гісторыі беларускай літаратуры, належнае месца займае не толькі сам раман і яго аўтар, але і распавядаецца пра людзей, якія даследавалі падзеі, апісаныя ў рамане, і былі іх удзельнікамі.

Гэта і Эліза Ажэшка, і Уладзіслаў Сыракомля, і Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. І адзін з галоўных герояў Уладзіміра Караткевіча – Кастусь Каліноўскі. Ёсць матэрыялы, якія тычацца і сучаснага погляду на тыя падзеі. Дарэчы, гісторыкі вызначаюць паўстанне як найбольш уплывовае ў фарміраванні беларускай нацыі. Назва часовай экспазіцыі сімвалічная: “Уладзімір Караткевіч. Абуджаная памяць...”.

Задума напісаць раман узнікла яшчэ на пачатку 1950-х гадоў, калі падчас вучобы ў Дзяржаўным кіеўскім універсітэце творца зацікавіўся старадрукамі. Спрыяла цікавасці і сямейнае паданне: адзін з продкаў па матчынай лініі, Тамаш Грыневіч, з’яўляўся кіраўніком паўстання на Магілёўшчыне, быў узяты ў палон і расстраляны…

Ідэю Уладзімір Караткевіч выношваў 8 гадоў. А пісаў 2 гады. Працаваў у розных мясцінах: у Рагачове ў дзедаўскай хаце, у Каралішчавічах у Доме творчасці, у Чалябінску, куды ездзіў да сястры, у Мінску. Першая публікацыя ў скарочаным выглядзе з’явілася ў “Полымі” ў 1965 годзе. Рэдагаваў твор Максім Танк. Потым з друкам узніклі праблемы: існавала перакананне, што галоўным героем – удзельнікам паўстання – мусіць быць народ, сялянства, а ў рамане арганізатар паўстання – шляхта. Адбываліся шматлікія нарады-абмеркаванні, выказваліся ідэалагічныя заўвагі. Выданне твора было пад пагрозай. Але з дапамогай Адама Мальдзіса і Генадзя Кісялёва раман выратавалі. Пра падрыхтоўку да друку твора Уладзімір Караткевіч згадваў у “Дзённіку 1965–1966 гадоў”. Пісаў: “...Пад канец жыцця ўсё ж пакіну свой варыянт, а не – то давядзецца падумаць хаця б пра аднаўленне таго, што папсавалі нажніцы ў прадчуванні іншых нажніц...”. Пры падрыхтоўцы “Поўнага збору твораў” укладальніца Валянціна Андрэева аднавіла тэкст, што “папсавалі тыя «нажніцы»”. Перавыданне, якое рыхтавалася ў выдавецтве “Папуры”, было зроблена па адноўленым тэксце, – ён на чвэрць большы, чым ранейшы.

Каласы пад сярпом тваім

Кожнае пакаленне пераасэнсоўвае гісторыю і яе герояў. Доўгі час у Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі не сыходзіла са сцэны пастаноўка па рамане Уладзіміра Караткевіча. На выстаўцы прадстаўлены касцюмы галоўных герояў, у тым ліку Алеся Загорскага, а таксама шматлікія рукапісы, лісты, аўтографы, гальштук, кішэнны гадзіннік вытворчасці Паўла Бурэ, прылады для прыгатавання кавы (вядома, што пісьменнік з’яўляўся вялікім аматарам гэтага напою), ракавінкі, сувеніры і іншыя асабістыя рэчы Уладзіміра Караткевіча з фондаў музея. Адноўлены куток інтэр’ера са старым піяніна ў цэнтры (Уладзімір Караткевіч меў добры музычны слых, выдатна спяваў). З вялікай самакрытыкай і гумарам адносна свайго музіцыравання ён пісаў, што “...шматлікія таленты пайшлі тунна”. Але ж гісторыя сведчыць: талент, аддадзены служэнню Айчыне, зрабіў тое, што мусіў зрабіць. Падрыхтаваў магутную хвалю Адраджэння...

Экспазіцыю можна наведаць да канца навучальнага года.

Аўтар публікацыі: Яна Будовіч.

Крыніца: Літаратура і мастацтва

Каментарыі карыстальнікаў:

Каментаванне даступна толькі зарэгістраваным карыстальнікам

Навіны

Інстытут Польскі ў Мінску – партнёр у арганізацыі ХV Міжнародных кнігазнаўчых чытанняў

18 Сту 2019

Інстытут Польскі ў Мінску пацвердзіў падтрымку ў арганізацыі ХV Міжнародных кнігазнаўчых чытанняў, дзякуючы якой чакаецца прыезд у Мінск выбітных прадстаўнікоў сучаснага польскага кнігазнаўства.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Прэзентаваны першы том "Истории белорусской государственности"

17 Сту 2019

Нацыянальная акадэмія навук Беларусі прэзентавала першы том пяцітомніка „История белорусской государственности”. Прэзентацыя адбылася 16 студзеня падчас прэс-канферэнцыі ў Нацыянальным прэс-цэнтры.

Навіны бібліятэк

Стварэнне і развіццё сямейных фермерскіх гаспадарак

17 Сту 2019

З 17 студзеня па 13 лютага ў зале дакументаў міжнародных арганізацый (пам. 207g) адкрыта тэматычная выстаўка “Стварэнне і развіццё сямейных фермерскіх гаспадарак”, прысвечаная Дзесяцігоддзю сямейных фермерскіх гаспадарак.

Кніжныя выстаўкі

«Кулакі не ўратуюць, калі ты адзін, калі не маеш унутранай свабоды...» Альгерд Бахарэвіч – пра 90-я, чытачоў і «Сабак Эўропы»

16 Сту 2019

Існуе тэорыя, згодна з якой пісьменнік павінен кожны год-паўтара выдаваць па новай кнізе. Іначай пра яго пачнуць забываць чытачы, а яго месца зойме іншы аўтар. Кнігі Альгерда Бахарэвіча і выходзяць прыкладна з такой перыядычнасцю. Год таму мы атрымалі ад яго 900-старонкавых «Сабак Эўропы». А ўжо на падыходзе новая кніга – «Мае дзевяностыя».

Навіны бібліятэк

Кніжную выстаўку прысвецяць Году малой радзімы і ІІ Еўрапейскім гульням

14 Сту 2019

XXVІ Мінская міжнародная кніжная выстаўка-кірмаш пройдзе з 6 да 10 лютага ў выставачным комплексе “БелЭкспа”, што на праспекце Пераможцаў, 14. Сёлета кніжны форум мяркуецца прысвяціць Году малой радзімы і ІІ Еўрапейскім гульням. Асаблівая ўвага будзе звернута і на юбілеі класікаў беларускай літаратуры, на памятныя гістарычныя даты нашай краіны.

Навіны бібліятэк