ГалоўнаяНавіныНавіны бібліятэк
Манюшка, Монюшко, Moniuszko… цяпер на трох мовах!
Януш Вішнеўскі: Калі я магу паўдзельнічаць у папулярызацыі беларускай мовы, я павінен гэта зрабіць

Атэстат Максіма Багдановіча

Атэстат Максіма Багдановіча
Іншыя навіны

Зусім нядаўна супрацоўнікі Літаратурнага музея Максіма Багдановіча атрымалі электронныя копіі дакументаў з Цэнтральнага дзяржаўнага архіва горада Масквы. Вельмі цікавай падалася справа «Отчеты, копии протоколов испытательных комиссий, списки учеников, допущенных к испытанию зрелости Шуйской и Ярославской мужских гимназий в 1911 году» (ЦДАМ, фонд 459, вопіс 3, адзінка захавання 6223). Дакументы справы падрабязна асвятляюць апошнія дні вучобы ў Яраслаўскай мужчынскай гімназіі.

Якія адзнакі атрымліваў Максім Багдановіч падчас вучобы ў Ніжагародскай і Яраслаўскай гімназіях, даўно вядома. Як і канчатковыя балы, выстаўленыя ў яго атэстаце. Дарэчы, арыгінал дакумента не захаваўся, а ёсць толькі копія, якая спачатку была падшыта ў справу «Яраслаўская мужчынская гімназія імя Аляксандра І. Атэстаты сталасці вучняў за 1911 год» і захоўвалася ў архіве гімназіі. Цяпер разам з іншымі копіямі атэстатаў сталасці аднакласнікаў Максіма захоўваецца ў Дзяржаўным архіве Яраслаўскай вобласці (фонд 557, вопіс 1, справа 90).

Вось пра што распавялі архіўныя дакументы. Спачатку настаўнікі выставілі канчатковыя адзнакі за праходжанне гімназічнага курса. Згодна з дакументам, у М. Багдановіча адзнакі размеркаваны наступным чынам: 5 – законазнаўства і прыродазнаўства, 4 – руская мова з царкоўнаславянскай і славеснасць, філасофская прапедэўтыка, фізіка, гісторыя, геаграфія, 3 – закон Божы, лацінская, нямецкая і французская мовы, матэматыка і матэматычная геаграфія. На падставе гэтых адзнак педагагічны савет гімназіі прыняў рашэнне дапусціць Максіма Багдановіча да іспытаў.

Выпускнікоў чакалі пісьмовыя і вусныя іспыты, прычым матэматыку, рускую мову з царкоўнаславянскай і славеснасць трэба было здаваць і пісьмова, і вусна. Яшчэ пяць прадметаў здавалі вусна: закон Божы, лацінская, нямецкая і французская мовы, гісторыя. На іспытах Максіму Багдановічу ўдалося павысіць адзнаку на адзін бал па рускай мове (пісьмова і вусна), па лацінскай і французскай.

Але гэта дапамагло толькі часткова. Агульны вынік з канчатковых і экзаменацыйных адзнак Багдановіча: руская мова з царкоўнаславянскай і славеснасць – 5, а па лацінскай і французскай мовах засталося 3. Не зусім зразумела, чаму педагагічны савет прыняў такое рашэнне ў адносінах адзнак па лацінскай і французскай мовах. Такім чынам, у гімназіста Максіма Багдановіча ў атэстаце – дзве «пяцёркі» (адзнака па прыродазнаўстве ў атэстат не ўвайшла), чатыры «чацвёркі», шэсць «троек».

Агульны бал атэстата – 3,7 (калі дакладней, то – 3,6666667). І гэта не самы горшы вынік. У справе захоўваецца яшчэ адзін цікавы дакумент – «Ведомость подвергавшихся испытанию и удостоенных аттестата или свидетельства зрелости». Статыстыка па Яраслаўскай мужчынскай гімназіі сведчыць, што ў 1911 годзе здавалі экзамены гімназісты з двух паралельных класаў – 77 чалавек, пабочныя («посторонние») – 13 чалавек, усяго – 90. Выдадзены атэстаты альбо пасведчанні сталасці толькі 70 гімназістам і 6 пабочным асобам. Сем гімназістаў па розных прычынах выпускных дакументаў не атрымалі, як, напрыклад, Брайнін Якаў-Веніямін Залманавіч. Ён нарадзіўся ў 1893 годзе ў г. Яраслаўлі, вучыўся ў Яраслаўскай мужчынскай гімназіі са жніўня 1902 года, пакінуты на паўторны курс з-за хваробы.

Вядома, былі ў Яраслаўскай гімназіі вучні з добрымі адзнакамі і нават медалісты. У 1911 годзе тры чалавекі атрымалі залатыя медалі: Яўгеній Васільеў, Мікалай Постнікаў, Сяргей Собалеў, дзесяць чалавек – срэбныя, у іх ліку сябар Максіма Ціхан Годнеў. Пасля заканчэння гімназіі ён паступіў вучыцца ў Маскоўскі Імператарскі ўніверсітэт, пазней стаў вядомым вучоным-біёлагам, акадэмікам Акадэміі навук БССР. Цікавая яшчэ адна заўвага наконт «залатых» медалістаў: адзначана, што яны «здольныя да праходжання ўсіх навук». З дзесяці «срэбных» медалістаў – Мікалай Баршчэўскі, Мікалай Лачынаў, Сяргей Шчарбакоў маюць асаблівыя матэматычныя здольнасці.

Лёс выпускнікоў Яраслаўскай мужчынскай гімназіі 1911 года складваўся па-рознаму. Камусьці, як, напрыклад, Максіму Багдановічу, было наканавана вельмі кароткае, але яскравае жыццё. Многія выпускнікі загінулі падчас ваенных дзеянняў, частка юнакоў, у тым ліку і сябар паэта Дзіядор Дзябольскі, перажылі сталінскія рэпрэсіі.

Супрацоўнікі Літаратурнага музея Максіма Багдановіча працягваюць вывучэнне гімназічнага перыяду жыцця паэта. Зроблена вельмі многае: атрыманы электронныя копіі дакументаў з Цэнтральнага архіва Ніжагародскай вобласці, Дзяржаўнага архіва Яраслаўскай вобласці, Цэнтральнага гістарычнага архіва Масквы. Дарэчы, у маскоўскім архіве захоўваюцца асабовыя справы студэнтаў Маскоўскага Імператарскага інстытута, дзякуючы Наталіі Даронінай музей паэта атрымаў электронныя копіі дакументаў – справы Льва Багдановіча, роднага брата Максіма, Нюты Гапановіч, стрыечнай сястры, некаторых аднакласнікаў-сяброў.

Ужо шмат гадоў супрацоўнікі музея сябруюць з патомкамі гімназістаў Дзіядора Дзябольскага, Ціхана Годнева, Мікалая Какуева, Івана Лілеева. За апошнія пяць гадоў наша «гімназічная» кампанія значна пашырылася, цёплыя адносіны звязваюць нас з патомкамі Барыса Петражыцкага, Валерыяна Крылова, Сяргея Арлеанскага. Пошук аднакласнікаў працягваецца. Мы працуем з дакументамі расійскіх архіваў, пры магчымасці – асабіста, падчас творчых і навуковых камандзіровак альбо з дапамогай сяброў музея.

Аўтар публікацыі: Ірына Мышкавец.

Крыніца: Звязда

Чытайце таксама:

Каментарыі карыстальнікаў:

Каментаванне даступна толькі зарэгістраваным карыстальнікам

Навіны

Створана Рэгіянальная сетка Зводнага электроннага каталога бібліятэк Беларусі

22 Ліп 2019

У ліпені 2019 года Рэгіянальны зводны электронны каталог бібліятэк Віцебскай вобласці далучыўся да сістэмы Зводнага электроннага каталога бібліятэк Беларусі. Яго запуск знаменаваў завяршэнне маштабнай работы па стварэнні Рэгіянальнай сеткі Зводнага электроннага каталога бібліятэк Беларусі.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Факсіміле высокага ўзроўню

19 Ліп 2019

Міжнародны навуковы і выдавецкі праект па факсімільным узнаўленні кніжнай спадчыны Францыска Скарыны, рэалізаваны Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі і Банкам БелВЭБ, доўжыўся пяць гадоў і быў паспяхова завершаны падчас святкавання 500-годдзя беларускага кнігадрукавання – у 2017 годзе.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Па сакрэце: таямніцы фондасховішча Нацыянальнай бібліятэкі

19 Ліп 2019

Нядаўна мы прыадчынілі заслону таямнічасці ў сховішчы “алмаза ведаў”. Значная частка фондаў – гэта не кнігі. Прапануем зазірнуць на стэлажы з газетамі і часопісамі і даведацца больш падрабязна, што захоўваецца ў спецыялізаваным фондзе.

Аўтарскі погляд

Калекцыя Нацыянальнай бібліятэкі папоўнілася самым раннім выданнем Адама Міцкевіча з усіх, што зберагаюцца ў дзяржаўных зборах краіны

19 Ліп 2019

Гэта другі том легендарнага двухтомніка паэтычных твораў Адама Міцкевіча, які выйшаў ў траўні 1823 г. у выдавецтве знакамітага віленскага друкара і кнігагандляра Юзафа Завадскага.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Беларускі “Буквар” крочыць па планеце

18 Ліп 2019

У 2018 г. Нацыянальная бібліятэка Беларусі завяршыла міжнародны навуковы выдавецкі праект па факсімільным ўзнаўленні кніжнага артэфакта – першай кнігі пад назвай “Буквар”, выдадзенай 24 ліпеня 1618 г. у друкарні Віленскага Свята-Духава праваслаўнага брацтва ў Еўе (цяпер г. Вевіс, Літва).

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Нацыянальная бібліятэка Беларусі на VI Форуме рэгіёнаў Беларусі і Расіі

18 Ліп 2019

16–18 ліпеня ў Санкт-Пецярбургу адбыўся VI Форум рэгіёнаў Беларусі і Расіі пры ўдзеле Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі і Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі Уладзіміра Пуціна, а таксама дэлегацый Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь і Савета Федэрацыі Федэральнага сходу Расійскай Федэрацыі па міжрэгіянальным супрацоўніцтве.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

“Новая” Эліза Ажэшка ў цыкле лекцый Святланы Воцінавай

15 Ліп 2019

Журналістка, галоўны рэдактар часопіса “Маладосць” Святлана Воцінава праводзіць цыкл лекцый, прысвечаны польскамоўнай прадстаўніцы беларускай літаратуры Элізе Ажэшка. У інтэрв'ю для Нацыянальнай бібліятэкі яна распавяла, чаму толькі зараз мы адкрываем для сябе “сапраўдны” вобраз пісьменніцы.

Аўтарскі погляд

111