ГалоўнаяНавіныПартрэты: гісторыя бібліятэкі ў асобах
Смартмоб і экскурсія да Дня сям’і
Ажывіць паэта для ўсіх

Да 100-годдзя з дня нараджэння Іраіды Карзенка, ветэрана Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Да 100-годдзя з дня нараджэння Іраіды Карзенка, ветэрана Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
Іншыя навіны

Ці часта мы задумваемся, што самы важны рэсурс нашай бібліятэкі – гэта людзі, якія тут працуюць? Так-так, не кнігі, а супрацоўнікі, нябачна ўпісаныя ў гісторыю бібліятэкі, бо іх уклад застаецца каштоўным і праз дзесяцігоддзі.

У дзень 100-годдзя з дня нараджэння Іраіды Аляксандраўны Карзенка паспрабуем з дапамогай успамінаў супрацоўніц Нацыянальнай бібліятэкі ўзнавіць партрэт працавітай начальніцы, любячай бабулі і прафесіянала сваёй справы.

Фото Корзенко И.А.-1.jpg

Іраіда Аляксандраўна працавала ў Нацыянальнай бібліятэцы з 1957 да 1976 г., 14 гадоў з іх загадвала аддзелам кнігазахавання. Многія бібліятэкары пачыналі свой шлях пад крылом Карзенка яшчэ са студэнцкіх часоў. Першай з іх паўстагоддзя таму прыйшла Таццяна Сямёнаўна Ліпіціна, а далей у калектыў бібліятэкараў ўліліся Святлана Васільеўна Каранькова, Людміла Васільеўна Алейчык і Ала Яўгенаўна Півавар. Праз шмат гадоў яны засталіся вернымі сваёй прафесіі і любімаму аддзелу. Па словах саміх супрацоўніц, гэтую якасць у іх выхавала Іраіда Аляксандраўна.

Т.С.: Мы ўсе прыйшлі ў самы вялікі і маладзёжны аддзел бібліятэкі. Многія супрацоўнікі завочна атрымлівалі вышэйшую адукацыю, паралельна працуючы. Калі я вучылася на бібліятэчным факультэце педагагічнага інстытута, выйшла палажэнне аб тым, што з трэцяга курса студэнты павінны працаваць па спецыяльнасці. У той час было вельмі складана і прэстыжна трапіць менавіта сюды – у храм навукі, “Ленінку”, як тады гаварылі. Я пачала працаваць у бібліятэцы ў сакавіку 1969-га. Мы былі яшчэ зусім “жаўтароцікі”. У асноўным усе праходзілі школу бібліятэчнага жыцця менавіта ў кнігасховішчы. Я прыйшла працаваць да Ірыны Аляксандраўны, нібы да мамы.

А.Я.: Мы клікалі яе не Іраіда, а Ірына Аляксандраўна, так яна прадставілася.

Т.С.: Ірына Аляксандраўна сказала тады: “Дзетачка, ты прыйшла ў сэрца бібліятэкі”. Зараз кнігазахаванне можа губляцца на фоне іншых аддзелаў, але яно сапраўды сэрца бібліятэкі. Забярыце мільёны нашых кніг – бібліятэкі не будзе. Ірына Аляксандраўна казала, што гэта стане маёй справай – і сёлета ўжо 50 гадоў, як я тут працую.

Фото Корзенко И.А.-2.jpg

Былыя падначаленыя Іраіды Аляксандраўны распавядаюць, што ў старым будынку праца была больш цяжкая, бо да адкрыцця бібліятэкі на вуліцы фарміравалася чарга чытачоў, якія імкнуліся замовіць кнігу і заняць месца ў чытальнай зале. Аддзел кнігазахавання быў вялікім, а работа ў ім – самай працаёмкай. Далёка не ўсе вытрымлівалі падобную фізічную нагрузку. За 14 гадоў працы Іраіды Аляксандраўны ў якасці загадчыцы гадавая кнігавыдача аддзела вырасла з 230 тысяч адзінак да 540 тысяч. Цяжка ўявіць, колькі чытацкіх запытаў прыходзіла ў кнігасховішча штодня. Тым не менш, пастаянных наведвальнікаў загадчыца пазнавала нават па почырку ў бланку заказу.

Т.С.: Паралельна ў нас ішла вучоба, трэба было сыходзіць на сесіі. Ірына Аляксандраўна заўсёды цікавілася, хто як здаў экзамены, ці напісаны кантрольныя. А калі, крый Божа, які “хвост”, гэта значыць, што падымалася ўсё і ўся, і гэтую справу ліквідавалі.

С.В.: Ірына Аляксандраўна была вельмі руплівай, не лічылася з тым, што яна загадчыца. Да нашага аддзела ў старым будынку бібліятэкі адносілася газетная зала, у якой напрамую вялося абслугоўванне чытачоў. Яна надзявала свой халат і не проста ішла дзяжурыць, але абавязкова брала з сабой літаратуру. Вялася праца па перашыфроўцы даваеннага фонду і пазбаўленне яго ад няпрофільнай, дублетнай, састарэлай па змесце літаратуры. Ірына Аляксандраўна брала стос брашурак, маючы дрэнны зрок, шырокія лінзы ў акулярах, страчыла акты паміж дзяжурствам.

Л.В.: У аддзеле перыёдыкі на пятым паверсе заўсёды быў завал. У Ірыны Аляксандраўны гэта было як “Ойча наш” – яна абавязкова ішла туды працаваць. Апранала на бягу свой карычневы халат, не бібліятэчны, і казала: “Дзяўчаты, я на пяты!”.

Молния.jpg

Словы былых падначаленых Іраіды Аляксандраўны Карзенка падмацаваныя шматлікімі ўзнагародамі, сярод якіх Ганаровая грамата Вярхоўнага Савета БССР (1972), медалі “За доблесную працу” (1970), “За працоўную адзнаку” (1976), “Ветэран працы” (1976), ганаровыя граматы Міністэрства культуры, Міністэрства адукацыі, бібліятэкі, Камітэта прафсаюза работнікаў культуры і мн. інш.

Гучней за ўсе ўзнагароды аб яе прафесійных і чалавечых якасцях гаворыць адзін забаўны дакумент, падпісаны кіраўніцтвам і калегамі, – Палажэнне пра супрацоўніка, які сыходзіць на заслужаны адпачынак па ўласным жаданні. У ім прапаноўваецца адправіць на пенсію замест Іраіды Аляксандраўны “двух іншых супрацоўнікаў, якія хоць і не дасягнулі адпаведнага ўзросту, але ўжо даўно не хочуць працаваць”, а таксама сцвярджаецца: “Вы паспяшаліся, Ірына Аляксандраўна!”.

Положение.jpg

А.Я.: Я прыйшла ў 1975 годзе. Першыя ўражанні аб Ірыне Аляксандраўне – вельмі цёплыя. Яна была з пачуццём гумару, інтэлігентная: ніколі не павысіла голас, не сказала нічога такога, каб пакрыўдзіць ці зняважыць чалавека. Заўсёды любіла спытаць пра дзяцей. Яна ўсіх трымала ў галаве: дзяцей, мужоў, бацькоў. Магла даць савет, ды яшчэ які, са свайго жыцця! Дарэчы, яна смачна гатавала – я памятаю яе хачапуры як цяпер. Запрашала нас да сябе ў госці на дзень нараджэння, і прыходзілі ўсе – ад мала да вяліка. Такога душэўнага цяпла я не сустракала больш ні ў адной загадчыцы.

Т.С.: Яшчэ яна гатавала для гасцей цудоўныя галубцы з рэвенем.

Л.В.: Мой тады будучы муж сышоў у армію, я плакала, схаваўшыся ў стэлажах. Ірына Аляксандраўна прыходзіла да мяне і супакойвала, заўсёды пыталася, ці піша мне ён.

С.В.: Яна заклала нам любоў да прафесіі на ўсё жыццё, дабрыню, клопат і памяць адзін пра аднаго. Мы падтрымліваем адносіны з усімі нашымі калегамі, якія ўжо сышлі на пенсію, тэлефануем адзін аднаму, у курсе ўсіх падзей. Засталася гэтая чалавечнасць, зерне дабрыні.

Аднак любоў да бібліятэчнай справы Іраіда Аляксандраўна выгадавала не толькі ў юных супрацоўніцах, але і ва ўласнай унучцы. Пах старых часопісаў, шэрагі картатэкі і бібліятэчная атмасфера ўразілі маленькую Юлю настолькі, што праз гады яна прыйшла працаваць у Нацыянальную бібліятэку.

Юлія Барысаўна Твердахлебава, загадчыца аддзела захоўвання спецыялізаваных фондаў, падзялілася каштоўнымі ўспамінамі. І як не паверыць у прызначэнне, калі чуеш падобную гісторыю?!

Іраіда Аляксандраўна – мама маёй мамы. Бабуля па бацьку таксама працавала ў бібліятэцы, а яшчэ – яе сястра з мужам. Мае бабулі не ведалі адна адну да таго, як бацькі пазнаёміліся, але як гаворыцца, свет цесны. Іраіда Аляксандраўна прыводзіла мяне ў бібліятэку з дзяцінства, з тых часоў у мяне зарадзилася любоў да кніг і менавіта да кнігасховішча. Мне здавалася, што ў сховішчы нейкі адмысловы пах.

Праца была сапраўды складанай. Тады яшчэ не было электроннага каталога, чытачы ўручную запаўнялі патрабаванні да замовы, якія прыходзілі да бібліятэкараў цэлымі пачкамі. Збіраліся горы кніг, якія потым на цялежках трэба было даставіць у залы.

У Іраіды Аляксандраўны атрымалася не толькі данесці ўнучцы любоў да кніжнай справы, але і натхніць пайсці па сваіх слядах. Так зарадзілася дынастыя прафесіяналаў бібліятэчнай справы.

Працаваць у бібліятэку я прыйшла 25 гадоў таму – у стары будынак, менавіта на той паверх, дзе працавала мая бабуля. У мяне не бібліятэчная адукацыя. Пасля заканчэння факультэта прыкладной матэматыкі БДУ я працавала па спецыяльнасці. Але мяне ўсё роўна цягнула ў бібліятэку. Я пачала працаваць у аддзеле кнігазахавання з 1994 года, і ніводнага дня не пашкадавала, што прыйшла сюды. Калі мне прапанавалі загадваць гэтым аддзелам, я зразумела, што гэта лёс. Мне нават трапляюцца дакументы, з якімі працавала бабуля.

Фото Корзенко И.А.-3.jpg

У былых супрацоўнікаў, якія сышлі на пенсію, была магчымасць падпрацоўваць летам у бібліятэцы, і бабуля заўсёды прыходзіла. Дзядуля, ваенны лётчык, увесь час на працы, таму дом і дача на бабулі. Яна была вельмі руплівай. Ніколі я не чула ад яе скаргаў. Акрамя ўсяго гэтага, Іраіда Аляксандраўна прымала ўдзел у партыйным жыцці, абсалютна шчыра і свядома.

Шчырасць была ва ўсім, чым яна займалася.

Яна прыцягвала людзей, на дні яе нараджэння прыходзілі не таму, што адчувалі абавязак, а таму што хацелі прыйсці. Яна была сапраўднай бабуляй, заўсёды думала пра сваіх унукаў, дачок, зяцёў. Пекчы і кансерваваць навучыла мяне менавіта яна. Да гэтага часу захоўваю бабуліны рэцэпты, напісаныя ад рукі.

Корзенко Ираида Александровна с внуками Юлей, Татьяной, Олегом.jpg

Запісала Яна Паляшчук.

Матэрыял падрыхтаваны аддзелам суправаджэння інтэрнэт-партала.

Навіны

Магчымасці выкарыстання віртуальнай чытальнай залы Нацыянальнай бібліятэкі прадстаўлены ў Брэсцкім дзяржаўным універсітэце

27 Лют 2020

26 лютага ў Брэсцкім дзяржаўным універсітэце імя А.С. Пушкіна прайшоў семінар "Сучасныя падыходы да павышэння эфектыўнасці інфармацыйнага забеспячэння навуковай і адукацыйнай дзейнасці".

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Семінар віртуальнай чытальнай залы Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі ў Беларускім дзяржаўным універсітэце

27 Лют 2020

26 лютага ў Беларускім дзяржаўным універсітэце прайшоў семінар “Публікацыйная стратэгія вучонага”. Мерапрыемства было арганізавана БДУ сумесна з Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі і кампаніяй Clarivate Analytics.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Лекцыя “Ад «Маладняка» да «Маладосці»”

27 Лют 2020

26 лютага на факультэце сацыякультурных камунікацый Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта пры кафедры тэорыі і практыкі перакладу ў рамках рэспубліканскага праекта “На хвалі часу, у плыні жыцця” адбылася лекцыя “Ад «Маладняка» да «Маладосці»”.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Эпізоды мастацкага жыцця Віцебска на старонках газет

27 Лют 2020

Пры ўсіх неадназначных працэсах, якія адбываліся на тэрыторыі Беларусі ў палітычнай, духоўнай і культурнай сферах у 1917–1922 гг., ішлі станаўленне беларускага нацыянальнага выяўленчага мастацтва і фарміраванне шматнацыянальнай групы мастакоў.

Праект “Сведкі эпохі: Беларусь на старонках газет 100-гадовай даўніны”

Кансервацыя папяровых дакументаў: сучасны стан, тэндэнцыі развіцця – абмяркоўваем разам

26 Лют 2020

25 лютага на базе аддзела рэстаўрацыі і кансервацыі бібліятэчных дакументаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі адбыўся вэбінар на тэму “Кансервацыя папяровых дакументаў: сучасны стан, тэндэнцыі развіцця” для абласных бібліятэк.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Семінар віртуальнай чытальнай залы ў БДУІР

26 Лют 2020

25 лютага пасля семінара ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі электронная платформа Web of Science і рэсурсы віртуальнай чытальнай залы былі прадстаўлены ў Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Даследчык спадчыны Францішка Багушэвіча

26 Лют 2020

Літаратуразнавец Уладзімір Ільіч Содаль кіраваў тэлестудыяй “Ліцэй”, вёў перадачу “ Роднае слова”, яго пяру належаць кнігі і альбомы, якія адкрывалі невядомыя старонкі жыцця нашых літаратурных класікаў, радавалі і ўсцешвалі чытачоў.

Навіны бібліятэк

111