ГалоўнаяНавіныКніжныя выстаўкі
Факсіміле першага беларускага “Буквара” перададзена ў дар Еўрапейскаму банку рэканструкцыі і развіцця
Свята перакладчыкаў, кнігі і чытачоў

“Языком власным права списанные маем…”: да 430-годдзя Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года

“Языком власным права списанные маем…”: да 430-годдзя Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года
Іншыя навіны

З 30 кастрычніка па 21 студзеня ў зале прававой інфармацыі (пам. 207 b) адкрыта тэматычная выстаўка “Языком власным права списанные маем…”, прысвечаная 430-годдзю прыняцця Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года.

У 1588 годзе ў Вільні быў падпісаны трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага. ВКЛ, нягледзячы на ўнію з Польшчай, стала фактычна незалежнай дзяржавай. Статут быў распрацаваны і падрыхтаваны на высокім тэарэтычным і прафесійным узроўні пад началам вышэйшых саноўнікаў, беларусаў па паходжанні, канцлера А. Валовіча і падканцлера Л. Сапегі. Складальнікі Статута не ўнеслі ніводнай нормы, якая магла б быць выкарыстана на шкоду суверэнітэту дзяржавы.

Статут па сваім узроўні пераўзыходзіў папярэднія законы і ўключаў шэраг прагрэсіўных для свайго часу прынцыпаў і палажэнняў. Адным з першых у свеце ён дэклараваў падзел улады на заканадаўчую, выканаўчую і судовую. Статут складаўся з 14 раздзелаў і 488 артыкулаў, ахопліваў усе бакі права. Копія Статута павінна была захоўвацца ў кожным павеце і быць даступнай асобам, упаўнаважаным вяршыць суд. Статут гарантаваў правы жыхароў Вялікага Княства на абарону іх жыцця, маёмасці і гонару. У найвышэйшай ступені прагрэсіўнымі для таго часу былі нормы Статута аб верацярпімасці і рэлігійнай талерантнасці. Звод законаў прадугледжваў адказнасць шляхты за забойства простага чалавека, забараняў перадачу ў няволю вольнага чалавека за даўгі або злачынства, абмяжоўваў пакаранне непаўналетніх ва ўзросце да 16 гадоў. З іншага боку, Статут абараняў інтарэсы феадалаў, узмацняў іх прывілеяванае становішча, канчаткова занявольваў сялян.

Пад наглядам Л. Сапегі Статут быў надрукаваны ў Віленскай друкарні братоў Мамонічаў на беларускай мове, што рабіла яго зразумелым і даступным насельніцтву. Ён быў перакладзены на польскую, нямецкую, французскую і іншыя мовы, стаў узорам для кадыфікацыі заканадаўства ў многіх краінах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы. У Польшчы ў тых выпадках, калі не мелася выразна сфармуляваных нормаў мясцовага права, суды і заканадаўцы звярталіся менавіта да Статута. Гэтак жа рабілі ў Латвіі і Эстоніі. Дзейнічаў Статут (у рэдакцыі 1614 года) і на ўкраінскіх землях. Толькі ў 1831 годзе для Магілёўскай і Віцебскай, а ў 1840-м – для Віленскай, Гродзенскай і Мінскай губерняў яго дзеянне было адменена. Аб высокім узроўні гэтага помніка права сведчыць той факт, што ён быў дзеючым законам звыш 250 гадоў.

Выстаўка прызначана студэнтам, аспірантам, выкладчыкам юрыдычных і гістарычных ВНУ, спецыялістам у галіне канстытуцыйнага права, а таксама ўсім, хто цікавіцца гісторыяй сваёй Айчыны.

Экспазіцыя налічвае каля 100 дакументаў – кніг, брашур, перыядычных выданняў, аўтарэфератаў дысертацый.

Выстаўка ўключае наступныя тэматычныя раздзелы:

  • Статут ВКЛ 1588 года як помнік права сусветнай спадчыны
  • Значэнне Статутаў Вялікага Княства Літоўскага ў пераемнасці развіцця права
  • III Статут ВКЛ – аснова для фарміравання і развіцця канстытуцыйнага права
  • Эвалюцыя судовага ладу ў Статутах Вялікага Княства Літоўскага
  • Станаўленне крымінальнага права Беларусі ў ХVI стагоддзі
  • Рэгуляванне грамадзянскіх адносін па Статутах ВКЛ
  • Прававое рэгуляванне сямейных адносін па Статутах Вялікага Княства Літоўскага
  • Вайсковая справа ў заканадаўстве Вялікага Княства Літоўскага XVI стагоддзя
  • Лінгвістычныя і структурныя асаблівасці Статута ВКЛ 1588 года

Час работы выстаўкі адпавядае рэжыму работы бібліятэкі.
Уваход – па чытацкім білеце ці білеце сацыякультурнага цэнтра.

Спіс літаратуры па тэме

Карысныя спасылкі:

Статут ВКЛ 1588 г.
Статут ВКЛ 1566 г.
Статут ВКЛ 1529 г.

Тэлефон для даведак: (8 017) 293 27 28

Да 430-годдзя прыняцця Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года Нацыянальная бібліятэка Беларусі падрыхтавала віртуальную выстаўку "Языком власным права списанные маем…".


Навіны

У Маскве адкрылася выстаўка “Сімяон, сын Полацка”

13 Сне 2019

12 снежня ў Дзелавым і культурным комплексе Пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі адкрылася кніжна-ілюстрацыйная выстаўка “Сімяон, сын Полацка”, прысвечаная 390-годдзю з дня нараджэння дзяржаўнага, царкоўнага і культурнага дзеяча Беларусі і Расіі.

Кніжныя выстаўкі

“Школа даследчыка” навучыць, дзе і як шукаць літаратуру

13 Сне 2019

Нацыянальная бібліятэка Беларусі валодае шырокім спектрам электронных інфармацыйных рэсурсаў, якія адлюстроўваюць не толькі нашы фонды і фонды іншых бібліятэк, але і дзясяткі мільёнаў лепшых сусветных публікацый з ліцэнзійных баз даных.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Доўгая дарога да дома Караткевіча

13 Сне 2019

Адзін з найзначнейшых юбілеяў, якія будуць адзначацца ў надыходзячым 2020-м — 90-годдзе з дня нараджэння Уладзіміра Караткевіча. Як налета збіраюцца ўшанаваць памяць аб славутым земляку на ягонай малой радзіме — пакрысе высвятляецца ўжо сёння.

Навіны бібліятэк

Статус гісторыка-культурнай каштоўнасці атрымае феномен “Паўлінкі” Купалаўскага тэатра

12 Сне 2019

Статус гісторыка-культурнай каштоўнасці атрымае тэатральны феномен спектакля “Паўлінка” Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы. Такую прапанову сёння падтрымаў Беларускі рэспубліканскі навукова-метадычны савет па пытаннях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры, паведамілі ў Мінкульце.

Навіны бібліятэк

Пра беларускіх ілюстратараў, якія прысвяцілі талент Яе Вялікасці Кнізе

11 Сне 2019

“Я не самотны, я кнігу маю…” – невыпадкова радок з верша Максіма Багдановіча прагучаў на ўрачыстай прэзентацыі кнігі журналіста Вольгі Паўлючэнкі “Малюнак пад кніжнай вокладкай”, якая адбылася 10 снежня ў бібліятэцы.

Навіны Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

111