ГалоўнаяІнфармацыйныя рэсурсы2018 – Год малой радзімыКраязнаўства – новыя гарызонты ў дзейнасці бібліятэк

Краязнаўства: новыя гарызонты ў дзейнасці бібліятэк

9 лютага 2018 г. на ўрачыстай цырымоніі ўручэння дзяржаўных узнагарод лепшым работнікам аграрнай галіны Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка паведаміў, што 2018 год у Беларусі абвешчаны Годам малой радзімы.

Кажучы пра тое, што малая радзіма мае асаблівае значэнне ў лёсе кожнага чалавека, беларускі лідар падкрэсліў: “Беларусь – наш агульны дом, і ў нашых інтарэсах зрабіць яго ўтульным і ўзорным. Давайце пакажам, што мы сапраўдныя і руплівыя гаспадары сваёй зямлі!”.

У апошні час цікавасць да краязнаўчай інфармацыі, вывучэння рэгіёнаў і асобных мясцовасцей у іх гістарычным, сацыяльна-эканамічным і культурным развіцці значна павялічылася. Дзякуючы краязнаўству мы знаходзім магчымасць праявіць сваю любоў да таго адзінага месца Зямлі, якое лічым родным, – няхай гэта будзе буйны мегаполіс або маленькая вёсачка.

Бібліятэкі розных узроўняў традыцыйна выступаюць цэнтральным звяном пры зборы краязнаўчай інфармацыі і фарміраванні краязнаўчых рэсурсаў, вывучэнні і папулярызацыі гісторыка-культурнай спадчыны. Абвяшчэнне сёлетняга года Годам малой радзімы надасць новы імпульс дзейнасці бібліятэчных устаноў (у першую чаргу рэгіянальных) і павысіць цікавасць да іх.

Нацыянальная бібліятэка Беларусі як каардынуючы і навукова-метадычны цэнтр, у тым ліку ў галіне бібліятэчна-бібліяграфічнага краязнаўства, вядзе пастаянны маніторынг дзейнасці і краязнаўчай інфармацыйнай прадукцыі рэгіянальных бібліятэк Беларусі, на яго аснове складаюцца і публікуюцца аналітычныя агляды і рэкамендацыі. Краязнаўчай тэматыцы прысвечаны шэраг метадычных распрацовак, публікацый і дакладаў супрацоўнікаў, розныя навукова-даследчыя і выдавецкія праекты, навукова-практычныя і сацыякультурныя мерапрыемствы.

Нацыянальная бібліятэка Беларусі – адзін з ініцыятараў і асноўных арганізатараў штогадовага рэспубліканскага конкурсу “Бібліятэка ‒ асяродак нацыянальнай культуры”, які праводзіцца з мэтай актывізацыі навукова-даследчай работы публічных бібліятэк, павышэння іх ролі ў папулярызацыі нацыянальнай спадчыны, гісторыі, літаратуры, мовы, традыцый, народнай культуры.

Бібліятэка фарміруе разгалінаваную сістэму інфармацыйных рэсурсаў, у якіх карыстальнік можа знайсці разнастайныя матэрыялы беларусазнаўчай тэматыкі, у тым ліку звязаныя з пэўнымі мясцовасцямі і населенымі пунктамі нашай краіны.

Некалькі гадоў таму былі пачаты работы па стварэнні рэгіянальных зводных электронных каталогаў, у якіх прадстаўлены бібліяграфічны рэпертуар рэгіёнаў (у маштабе абласцей), у тым ліку ўнікальная інфармацыя аб мясцовых выданнях і краязнаўчых дакументах. Да гэтага часу распрацаваны вопытныя ўзоры для Гомельскай і Гродзенскай абласцей, у перспектыве рэгіянальныя зводныя электронныя каталогі запланаваны для ўсіх рэгіёнаў Беларусі.

У апошнія гады цікавыя навукова-выдавецкія праекты – плён сумесных намаганняў бібліятэчных, навуковых, адукацыйных, музейных, архіўных устаноў краіны і краязнаўцаў-аматараў па ўзнаўленні і папулярызацыі гісторыка-культурнай спадчыны. Пры іх рэалізацыі выкарыстоўваецца комплексны падыход: збіраецца бібліяграфічная інфармацыя і алічбоўваюцца выданні, рыхтуюцца разнастайныя суправаджальныя матэрыялы (навуковыя артыкулы, біяграфічныя даведкі, хронікі падзей і г.д.) і падбіраецца адпаведнае ілюстрацыйнае і гукавое апраўленне для аднаўлення атмасферы эпохі. Адзін з прыкладаў такой работы – праект, прысвечаны памятным кніжкам беларускіх губерняў.

Нацыянальная бібліятэка ў супрацоўніцтве са знешнімі партнёрамі завяршыла два праекты ў рамках навукова-даследчай працы “Віртуальная рэканструкцыя дакументаў і матэрыялаў па рэгіянальнай гісторыі Беларусі”. Адным з практычных вынікаў даследаванняў стаў выпуск мультымедыйных выданняў “Региональная история Беларуси в документах и материалах Виленской археографической комиссии (1864–1915)” і “Деятельность Витебской ученой архивной комиссии (1909–1919): документы и материалы”. Для сучасных даследчыкаў гэта паўнацэннае электроннае ўзнаўленне апублікаваных у другой палове ХІХ – пачатку ХХ ст. аўтэнтычных тэкстаў, якое суправаджаецца блокам навуковых, бібліяграфічных, фактаграфічных, даведачных, біяграфічных і інфармацыйна-аналітычных гістарычных матэрыялаў, якія дазваляюць комплексна прадставіць дзейнасць названых устаноў і садзейнічаюць выяўленню і папулярызацыі краязнаўчай інфармацыі.

На 2018 г. запланаваны выпуск чарговага выдання па рэгіянальнай гісторыі Беларусі – “1000-годдзе Брэста: праз прызму старадаўніх дакументаў” (сумесна з Брэсцкай абласной бібліятэкай імя М. Горкага і іншымі навуковымі і адукацыйнымі ўстановамі).

Для прэзентацыі такіх праектаў, а таксама для знаёмства з інфармацыйнай спадчынай рэгіёнаў Беларусі, іх гісторыяй і культурнымі дасягненнямі, вынікамі работы навуковых і краязнаўчых суполак па вывучэнні роднага краю Нацыянальная бібліятэка Беларусі запланавала цыкл мерапрыемстваў, першае з якіх – “Інфармацыйныя скарбы зямлі беларускай. Віцебшчына” – адбылося 25 студзеня.

Своеасаблівым яго працягам стаў круглы стол "Нацыянальныя інфармацыйныя рэсурсы: Віцебшчына ўчора і сёння", арганізаваны ў рамках Года малой радзімы Віцебскай абласной бібліятэкай імя У.І. Леніна. Пасяджэнне круглага стала прайшло 11 красавіка, супрацоўнікі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі прынялі ў ім актыўны ўдзел.

15 мая ў бібліятэцы адкрыліся фотапраект “Я сэрцам бачу” і інфармацыйна-дакументальная экспазіцыя “Тутэйшыя”, якія распачалі другі этап выставачнага праекта “Малая радзіма – аповесць часоў”.

29 мая ў бібліятэцы адбылася прэзентацыя кнігі Міколы Маляўкі "Спадчына, або Каб не стаць манкуртам. Абразкі з жыцця нашых продкаў", якая была выдадзена ў рамках Года малой радзімы.

21 чэрвеня ў бібліятэцы адкрылася выстаўка Гаўрыіла Вашчанкі "Зямля пад белымі крыламі", прысвечаная 90-годдзю з дня нараджэння мастака.