Форумы     Карта портала  
 
www.nlb.by
НАЦИОНАЛЬНАЯ БИБЛИОТЕКА БЕЛАРУСИ
Регистрация Вход Помощь
Логин пользователя
Пароль

Забыли пароль?
   
 
АРХИВ НОВОСТЕЙ
 
ПОДПИСКА НА НОВОСТИ
ПОИСК
Поиск в ЭК
Помощь [?]
Национальная библиотека Беларуси
2017-04-20  
НОВОСТИ
Людка Сильнова: «Я – Чалавек Дужы»
Сегодня отмечает свой юбилей поэтесса, писательница, библиограф Людмила Сильнова. Присоединяемся к поздравлениям и предлагаем вторую часть интервью с нашей коллегой.

В заключительной части интервью Людмила Даниловна делится своими мыслями о современном литературном сообществе и рассказывает о Суперчитателе, Зачарованной стране и источнике вдохновения для Поэта.

– Помню, как я впервые увидела ваши «рысасловы» в журнале «Крыніца». Для меня это было наподобие культурного шока, и в то же время я ощутила восторг – оказывается, писать стихи можно и так! Скажите, как вы пришли к эксперименту в поэзии? Кто стал вашим вдохновителем?

– Эксперыментаваць з рэчамі я любіла з дзяцінства. Камячыла газеты, разбірала бразготкі, рвала зялёныя лісты “на брыжы”, бегала далёка па вуліцы глядзець – куды збягае вясновая вада каля бардзюраў, а таксама змешвала алоўкавыя лініі або фарбы ў чаканні новых колераў… Мае ж дзядзькі былі вучонымі-хімікамі! Эксперыментаваць было ў маёй крыві. Мне нават у школе і пасля больш падабаліся пісьменнікі, якія малююць: на палях сваіх рукапісаў, на мальбертах, у запісных кніжках: Аляксандр Пушкін, Міхаіл Лермантаў, Уладзімір Маякоўскі, Велімір Хлебнікаў, Уладзімір Караткевіч, Васіль Быкаў, Алесь Разанаў… Я лічу сябе былой вучаніцай Алеся Разанава, але не наўпрост, а як бы “студэнткай з дыстанцыйнай формай навучання”. У 1980–1990-х гг. я мела з ім некалькі важных творчых размоў. Можна сказаць, “экзаменаў” у рэале. Ён нават падарыў мне “з прафесарскага пляча” назву аднаго майго эксперыментальнага жанру – “рысасловы”.

Я пра сябе да той першай публікацыі ў моладзевым часопісе “Крыніца” называла гэтыя замалёўкі ідэй грувасткім кангламератам “графічныя вобразы слоў”. Разанаў натхняў мяне тады рухацца далей, так! Прышчапіў паняцці “простасць”, “шматузроўневасць твора” і ў цэлым нейкае дзёрзкае паэтычнае “бязбояззе”. Мне і цяпер падабаецца, што ён робіць у беларускай літаратуры. (Па сталым узросце мы сталі амаль аднаго пакалення: гадоў у кожнага набегла – і ўзроставая розніца паміж намі зменшылася).

Евгения Галиевская, заведующая сектором обслуживания специализированными коллекциями отдела обслуживания специализированными фондами: Раннюю творчасць Людмілы можна параўнаць з "Чорным квадратам" Малевіча. Гэта мастацтва не для ўсіх – эксперыментальнае, часам незразумелае. З цягам часу яе паэзія змянялася, развівалася, расла і сталела. Тое, што Людміла піша цяпер, знаходзіць водгук у душы, б’е проста ў сэрца. Магу з усёй упэўненасцю сказаць: так, Людка Сільнова адбылася як паэт!

– Однажды в приватной беседе я услышала такое мнение: автор, пишущий на белорусском языке, ограничивает круг своих читателей, и тому, кто желает стать по-настоящему популярным (то есть читаемым), следует писать по-русски, а еще лучше – по-английски. Как тут возразить? Что можно сказать в защиту белорусскоязычных авторов?

– Беларуская мова мне як аўтару падабаецца найбольш: яна свая, яна адлюстравана ў маіх генах, блукае рэхам нечаканых рыфмаў у маёй галаве і, галоўнае, – яна вельмі падыходзіць мне для творчых эксперыментаў. Як у Сярэднявеччы навукоўцы і паэты ўсіх еўрапейскіх краін выкарыстоўвалі лацінскую мову, гэтак, мяркую, і ў нашай Беларусі пачатку ХХІ ст. навукоўцы (у першую чаргу гуманітарыі) і пісьменнікі, калі народжаныя беларусамі, лепш раскрыюць свае таленты праз выкарыстанне роднай беларускай мовы.

Для мяне асабіста беларуская мова – запаветная мова паэзіі. Не мова вуліцы, магазінаў, паліклінікі, шматмоўнага людскога патоку сталіцы… Я б параўнала беларускую мову з дэсертам. Рускую мову – з супам. А англійскую – з добрай стравай на другое. Калі ў твайго літаратурнага твора (ці твораў) ёсць ўсе тры варыянты, тады ты – рэстаратар, г. зн. сапраўдны рынкавы гулец. Але так сталася, што мая доля – некамерцыйная літаратура. Можна сказаць, маленькая хатняя кавярня з ласункамі ад гаспадыні. Так, для душы, для жыхароў сваёй вуліцы… Ну, што ж! І такое трэба.

– Сегодня люди вообще читают мало, а по-белорусски – и того меньше. Так кто же он, этот Суперчитатель, для которого пишут белорусскоязычные авторы? Где искать читательскую аудиторию?

– Сваёй чытацкай аўдыторыі я не шукаю. Мне дастаткова вобразу “Суперчытача”, які даўно для сябе ўявіла: “Ён ёсць, гэты Суперчытач, / Фантазій маіх раскідач! / І вершы прыдумвай, хоць плач…” Можа, гэта “Герой вайны за празрыстасць” літаратара-філосафа Ігара Бабкова? Цяжка выказаць словам такія рэчы. Вось вазьму і нешта нарысую сабе ў задуменні…

– В ваших произведениях нередко упоминается «Зачараваная краіна». Это – аллегорический образ? Или же параллельная реальность, некий фэнтезийный континуум вроде Нарнии или вселенных Толкиена? Когда именно вы открыли для себя эту Зачарованную страну – или же она был с вами всегда?

– “Зачараваная краіна” – гэта было спачатку назвай аднаго майго верша (ён увайшоў пасля ў аднайменную кнігу). Нават пасля і яшчэ аднаго верша, крыху даўжэйшага: з тлумачэннямі. Гэта ўсё пра міфічную краіну: крыху Полацкае княства, крыху Вялікае Княства Літоўскае, крыху імперыя, крыху сучасная рэспубліка – але ўсё гэта ва ўспамінах і ўспрыняцці лірычнай гераіні і юнага героя тых радкоў. Прыкладна, як у культавай кінастужцы “Салярыс”… З іншага боку, Зачараваная краіна – гэта агульны свет усіх вобразаў, якія аўтар мае ў сваёй творчай шафе. Магчыма, нават з уласнага дзяцінства... Што тычыцца моднага сёння фэнтэзі і чарадзейных краін тыпу Нарніі, папулярнасці пісьменніка Толкіена, дык гэта ўсё – камерцыйная, добра апрацаваная маркетолагамі і адшліфаваная імі да “залатога бляску” літаратура. Хоць некалькі вершаў-візіяў у гэтым стылі я напісала калісьці (напрыклад, “Муза і меч”). У якасці эксперыменту.

– Мне всегда казалось, что творческая личность – поэт, писатель или художник – немного волшебник или прорицатель. Случалось ли так, что некоторые из ваших стихов оказывались пророческими? И способно ли творчество как-то влиять на действительность, изменять ее?

– На маю думку, творчасць чалавека не толькі здольная, але і павінная ўплываць на рэчаіснасць (“Да нанатэхналогій / Хачу аднесці слова”), мяняць яе ў лепшы бок – як для чалавека, так і для нашай агульнай экасістэмы ўцэлым. Таму, па вялікім рахунку, паэт ці мастак – гэта вучоны (навучаны ў навучальнай установе і ўласным жыццёвым вопытам) чалавек-практык, у нечым і празарлівец, а камусьці збоку – і чараўнік... Часам і ў мяне здараліся такія “чароўныя” супадзенні. Некалі я напісала для “Анталогіі беларускага санету” адзіны ў маім эксперыментальным творчым багажы санет пад назвай “Васількі” і прапанавала яго для ўключэння ў змест гэтай анталогіі. І ён быў уключаны, мой першы санет! А мастак пасля аздобіў вокладку і застаўкі на старонках – васількамі (як мяне гэта па-добраму здзівіла і ўсхвалявала!) У тым санеце ў самым канцы былі радкі пра гэтыя сінія кветкі палёў: “Пасланнікі нябёс, людскіх шляхоў украса”. І вось паўгода таму па ўсіх газетах і тэлеканалах прайшла інфармацыя з каляровай “карцінкай”: кампанія “Белавіа” заказала і атрымала самалёт новай серыі, якая будзе ў будучым пашырацца. Ён – у сіне-белых фарбах, на хвасце і ва ўнутраным дызайне салона выкарыстаны вобраз… васілька. Вось дык супадзенне! Ці яркі ўзор нейкай падспуднай, прыхаванай плённай працы паэта?

– Как изменилось белорусское литературное сообщество по сравнению с восьмидесятыми или «нулевыми»? Стало больше искренности или, наоборот, снобизма, погони за модой?

– У параўнанні з 80-мі гадамі, калі я толькі пачынала друкавацца (але не сачыняць свае літаратурныя “друкаваныя платы”!) было больш надзей і веры – у сябе, у сяброў-паплечнікаў, у лепшыя якасці чалавека як фенаменальнай зямной істоты… Сёння больш горычы ў маіх назіраннях і развагах. Як і ў маіх вершах (вы іх яшчэ не ведаеце). А так званая пані Мода стала яшчэ больш шырокай у рамёнах і сцёгнах, больш крыклівай і нахабнай. Грукае ў дзверы ўсіх устаноў…

– Многие молодые литераторы стремятся писать в «модных» жанрах, которые в белорусской литературе либо совсем не представлены, либо представлены слабо. Например, Владимир Садовский написал зомби-хоррор, Андрусь Горват опубликовал свой собственный блог, Роман Свечников совершил кругосветку автостопом и напечатал свои путевые заметки. В то же время никто не стремится создать нечто фундаментальное, многотомное. Возможно, в последнем действительно нет необходимости и авторам следует сосредоточиться на заполнении этих лакун, чтобы белорусская литература соответствовала духу времени?

– Я асабіста супраць “запаўнення лакун” творамі на беларускай мове. Ёсць у гэтым нейкае “лакейства”, нешта другаснае, фармальнае. Што не ўзвышае, а толькі яўляе… Хіба што геніі могуць быць тут выключэннем – напрыклад, Максім Багдановіч. А на творы вялікага фармату зараз, сапраўды, у нас проста няма часу.

– Не секрет, что в любом обществе имеются определенные недостатки, которые поэт, творческая личность, ощущает особенно остро, даже мучительно. Но, с другой стороны, из боли, «из сора» растут стихи. Возможно, душевные страдания – нормальное состояние для поэта?

– Душэўныя пакуты, боль – гэта не нармальны стан для паэта. Нармальны стан для паэта – радасць натхнення, творчасці, прызнання… Я так не люблю гэтай вечнай звычкі лічыць людзей мастацтва душэўнахворымі, слабымі. Стараюся сваёй творчасцю і жыццём ствараць больш пазітыўныя і моцныя ўяўленні. Я ж Людка Сільнова – Чалавек Дужы.

Евгения Галиевская: Людміла Сільнова ў большай ступені паэт, чым бібліятэкар. Творчасць – гэта патрэба, якая ідзе з душы, і гэтаму немагчыма навучыцца. Паэтам трэба нарадзіцца. Людміла, паэт ад прыроды, бачыць свет не так, як мы. І ў мастацкіх творах, і ў самых будзённых рэчах яна здольная ўгледзець тое, на што мы проста не звярнулі б увагі. Людміла – унікальны чалавек. Яна не такая, як мы, яна – іншая. І цудоўна, проста цудоўна, што такія людзі ёсць!

Благодарим за интервью!
От имени коллектива Национальной библиотеки Беларуси примите наши искренние поздравления. Желаем творческого вдохновения, благодарных читателей, плодотворной работы, здоровья и благополучия!

Беседовала Гуринович Владислава, ведущий библиотекарь отдела сопровождения интернет-портала Национальной библиотеки Беларуси.

Читайте также первую часть интервью.

 

ОСТАВИТЬ КОММЕНТАРИЙ
Для добавления комментария Вам необходимо выполнить вход в портал
К этой статье нет комментариев
Официальный интернет-портал Президента Республики Беларусь Сайт Министерства культуры Республики Беларусь Сайт Беларусского Pеспубликанского Союза Молодёжи
Все права защищены
Национальная библиотека Беларуси
2006-2016

webmaster@nlb.by
220114, просп. Независимости, 116,
г. Минск Республика Беларусь
Тел: (+375 17) 266 37 37
Факс: (+375 17) 266 37 06